⚖️ Toegang van KMO’s tot overheidsopdrachten: geen verdeling in percelen en strenge referenties

Op 4 augustus 2026 verwierp de Raad van State de vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van C.D. tegen ORES Assets (RvS 4 augustus 2026, nr. 267.455).De zaak betrof een raamovereenkomst van maar liefst 75 miljoen euro voor bedrijfsvoertuigen met hoogwerkerplatform. ORES had ervoor gekozen de opdracht niet in percelen te verdelen en als selectiecriterium drie referenties van elk minstens 4 miljoen euro, met samen een waarde van minstens 15 miljoen euro, opgelegd.

👉 Geen verplichte verdeling in percelen in de speciale sectoren

In de speciale sectoren – energie, water, vervoer en postdiensten – bestaat geen verplichting om een opdracht in percelen te verdelen of om de keuze voor niet-verdeling te motiveren. Dat verschilt van de regeling voor overheidsopdrachten in de klassieke sectoren. ORES kon haar keuze bovendien onderbouwen met een gerechtsdeskundig verslag over problemen bij een eerdere, wel in percelen verdeelde overheidsopdracht. De Raad van State achtte die verantwoording afdoende.

👉 Strenge referentievereisten kunnen proportioneel zijn

Ook het gecombineerde referentievereiste doorstond de wettigheidstoets. ORES had vooraf een marktconsultatie (RFI) georganiseerd, waaraan C.D. had deelgenomen, en had haar vereisten na eerdere onsuccesvolle procedures reeds had aangepast. Het selectiecriterium wordt proportioneel geacht gelet op de omvang van de opdracht (het gevraagde cumulatieve bedrag is slechts 34% van de geraamde waarde over zes jaar).

💡 Spanningsveld met het federale charter “Toegang van kmo’s tot overheidsopdrachten”

Het charter richt zich uitdrukkelijk tot de federale aanbestedende overheden in de zin van artikel 1, 6°, van het koninklijk besluit van 3 april 2013, en is voor hen verplicht toe te passen. Voor de speciale sectoren, waaronder ORES als intercommunale netbeheerder valt, worden aanbesteders enkel “verzocht” om het charter “in de mate van het mogelijke” over te nemen. ORES is bovendien geen federale overheid, maar een intercommunale.

De FOD Economie waarschuwt in het federale charter “Toegang van kmo’s tot overheidsopdrachten” voor het combineren van een minimumbedrag per referentie met een cumulatief minimumbedrag. Dergelijke eisen kunnen de toegang van KMO’s tot overheidsopdrachten immers aanzienlijk beperken.

🔹 De wettelijke grondslag die het charter voor Principe 6 (verdeling in percelen) aanhaalt, namelijk artikel 58 van de Wet Overheidsopdrachten juncto de artikelen 49 en 50 van het koninklijk besluit Plaatsing, is de bepaling waarvan de Raad van State in het arrest bevestigt dat ze niet geldt voor de speciale sectoren. Voor die sectoren geldt enkel artikel 137, dat geen enkele verplichting oplegt om verdeling in percelen te overwegen, noch te motiveren waarom niet wordt verdeeld. In het charter wordt overigens erkent dat een verdeling in percelen “niet per se zaligmakend” is en dat andere hefbomen bestaan om de toegang van kmo’s te vrijwaren wanneer niet wordt verdeeld: een gezamenlijke offerte, onderaanneming, of beroep op de draagkracht van derden. Het zijn deze mechanismen waarop de Raad van State steunt om te besluiten dat de niet-verdeling in percelen door ORES, ondanks de erkende bemoeilijking van de toegang van KMO’s, niet kennelijk onredelijk is, mede omdat ORES haar keuze onderbouwde met concrete, historische ervaring (een gerechtsdeskundig verslag over defecten bij een eerdere gesplitste aanbesteding).

🔹 Met Principe 8 (proportionaliteit van selectiecriteria) van het charter, waarschuwt de FOD Economie dat te strenge eisen inzake economische en financiële draagkracht, waaronder omzet- en referentie-eisen, vaak een onverantwoorde belemmering voor de deelname van KMO’s vormen, dat het Belgische KMO-landschap overwegend uit micro- en kleine ondernemingen bestaat, en dat het cumuleren van een vereist bedrag per referentie en een cumulatief minimumbedrag de mededinging “bijna automatisch” sterk kan beperken. Het charter koppelt de toelaatbaarheid van dergelijke eisen aan een grondige voorafgaande marktverkenning. In het arrest onderzoekt de Raad van State de proportionaliteit van zo’n gecombineerde eis (drie referenties, elk minimaal 4 miljoen euro, samen minimaal 15 miljoen euro, over maximaal zes jaar) en komt tot de bevinding dat ze, prima facie, proportioneel is. Die conclusie steunt op elementen die in het charter als goede praktijk worden aangemerkt: een voorafgaande marktconsultatie (de RFI van januari 2024, waaraan C.D. heeft deelgenomen), een geleidelijke bijstelling van de vereisten na eerdere onsuccesvolle plaatsingsprocedures, en de vaststelling dat de weerhouden kandidaten, die zichzelf in hun UEA als KMO aanmerken, via beroep op de draagkracht van buitenlandse groepsvennootschappen aan de eis konden voldoen.

📩 Vragen over de verdeling in percelen van een overheidsopdracht, selectiecriteria of de voorbereiding van een offerte voor een overheidsopdracht? Neem gerust contact met ons op.

© 2026 Advocaat Cyrille Dony | BE 0790 697 676 | ERP
call
email